bloog serwisu bliscy.pl

Ascendent

Przodek - wszyscy moi przodkowie w prostej linii są moimi ascendentami. Ascendentów określa się też „wstępnymi" (tymi, którzy byli przede mną).

Descendent

Potomek - wszyscy moi potomkowie w prostej linii są moimi descendentami.(dzieci, wnuki). Descendentów określa się też „zstępnymi" (tymi, którzy przyszli po mnie).

Drzewo genealogiczne

Sposób zapisu danych o rodzinie. Graficzne przedstawienie (w formie drzewa z odgałęzieniami) relacji pokrewieństwa (i powinowactwa) w rodzinie.

Dziedziczenie

Odnosi się do przenoszenia cech genetycznych z rodziców na potomstwo. Dziedziczymy m.in. cechy fizyczne - budowę ciała, urodę, typ układu nerwowego, a także - wynikające z tych cech skłonności do chorób, prawdopodobieństwo wystąpienia określonych cech charakteru.

Etymologia

Nauka badająca pochodzenie wyrazów oraz zmiany znaczeniowe, jakim ulegają na przestrzeni lat. Jednym z celów etymologii jest odkrycie jego pierwotnego znaczenia oraz jego ewolucji. Zob. też: onomastyka.

Filiacja

Typ relacji genealogicznej, w której dwie osoby połączone są poprzez pokrewieństwo (dziecko i rodzic, dziecko i dziadek). Zobacz też: koicja

Genealogia

Nauka pomocnicza historii zajmująca się badaniem relacji rodzinnych (pokrewieństwo, powinowactwo), i historii rodzin. Metody badawcze obejmują bezpośrednie wywiady z rodziną, poszukiwania w bazach danych, interpretację danych uzyskanych z różnorakich źródeł. Wyniki badań przedstawia się w formie tablic genealogicznych, list i drzew genealogicznych. Słowo pochodzi od greckich słów genea („ród"), i logos („słowo", „wiedza").

Genetyka

Nauka, która za cel stawia sobie odkrycie zasad rządzących dziedziczeniem, oraz tym, w jaki sposób geny wpływają na funkcjonowanie organizmu. Pionierem badań genetycznych był Gregor Mendel, który zauważył, że pewne cechy roślin (ilość strąków, drobne różnice w kształcie listków) przenoszone są na następne pokolenia.

Koicja

Typ relacji genealogicznej. O koicji mówimy wtedy, gdy w której dwie osoby odmiennej płci połączone są przez posiadanie dzieci.

Kronika

Opis wydarzeń z zachowaniem chronologii (czasu wydarzeń). Opis taki nie zawiera zwykle analizy wydarzeń (dlaczego coś się stało), ale może zawierać komentarz autora. Do polskich kronikarzy zaliczali się m.in. Gall Anonim, Jan Długosz i Wincenty Kadłubek.

Księgi parafialne

Nazwa dla dokumentów tworzonych i zarządzanych przez związki wyznaniowe. Zawierają wiele cennych danych dotyczących chrztów, ślubów i pogrzebów (dlatego są bardzo ważnym źródłem wiedzy dla genealogów).

Linia boczna

Do linii bocznej należą członkowie rodziny pochodzący od wspólnego przodka (brat, stryj, siostra) między którymi nie występuje zależność filiacji.

Linia prosta

Do linii prostej należą członkowie rodziny między którymi zachodzi zależność filiacji - tzn. mój pradziadek, mój ojciec, moja córka, ale np. już nie mój brat, czy wujek.

Linia matrylinearna

Linia przodków / potomków kobiecych. Mężczyźni występują tu tylko jako ostatnie ogniwo. Np. linia matrylinearna obejmuje tylko moją matkę, i jej matkę ale już nie matkę mojego ojca.

Linia patrylinearna

Linia przodków / potomków męskich. Np. ojciec, ojciec ojca (mój dziadek od strony ojca), ale już nie ojciec matki (mój dziadek od strony matki).

Onomastyka

Nauka badająca nazwy własne. Podobnie jak etymologia (zob. wyżej), bada pochodzenie nazw własnych oraz ich ewolucję w czasie.

Pokrewieństwo

Relacja rodzinna, o której można mówić wtedy, gdy obie osoby posiadają wspólnego przodka.

Powinowactwo

Relacja rodzinna, łącząca krewnych jednego małżonka z krewnymi drugiego.

Po mieczu

Określenie obejmujące członków rodziny od strony ojca (w stosunku do probanta). Męscy członkowie rodziny „po mieczu" tworzą linię patrylinearną.

Po kądzieli

Określenie obejmujace członków rodziny od strony matki (w stosunku do probanta). Żeńscy członkowie rodziny „po kądzieli" tworzą linię matrylinearną.

Probant

Osoba, dla której wykonany zostaje wywód genealogiczny. W przypadku budowania własnego drzewa genealogicznego, ja jestem probantem. Jeśli natomiast buduję drzewo dziadka - i określam relacje rodzinne łączące go z innymi członkami rodziny, to w takim wypadku dziadek jest probantem.

Rodzina monogamiczna

Mianem tym określa się wydzieloną parę rodziców wraz z ich dziećmi.

Ród

Grupa osób pochodzących od wspólnego przodka. Wszyscy członkowie rodziny będący krewnymi (zarówno w linii prostej jak i bocznej).

Tablica ascendentów

Sposób zapisu danych o rodzinie. Wywód przodków danej osoby - nie zawiera informacji o linii bocznej (rodzeństwa).  Metoda służy jako drogowskaz - ułatwia ogólne spojrzenie na sumę twojej wiedzy o swoich przodkach. Każda osoba ma przyporządkowaną liczbę.

System kodowania wygląda następująco: probant (np. Ty) otrzymuje numer 1. Ojciec otrzymuje liczbę dwukrotnie większą (1 * 2). Matka otrzymuje liczbę dwukrotnie wyższą od probanta, zwiększoną o 1 (1 * 2 + 1 = 3). Liczby przedstawiające mężczyzn są zawsze parzyste, natomiast liczby dla kobiet - nieparzyste (naturalnie z wyłączeniem probanta - tutaj „1" może kryć zarówno mężczyznę jak i kobietę). Tak się szczęśliwie składa, że pierwsza liczba reprezentująca pokolenie pokrywa się z liczbą osób w tym pokoleniu.

Tablica descendentów

Sposób zapisu danych o rodzinie. Zestawienie wszystkich osób pochodzących od wspólnego przodka. Zapis potomków danej osoby. Drzewo genealogiczne.

Załamanie rodowodu

Mianem tym określa się sytuację, w której - za sprawą małżeństwa wewnątrz rodziny - liczba członków drzewa jest mniejsza niż oczekiwana.

komentarze (0) | dodaj komentarz

Urzędy Stanu Cywilnego rejestrują zdarzenia takie jak: urodzenie, zawarcie związku małżeńskiego i zgon.

Pionierem w dziedzinie rejestracji stanu cywilnego ludności był w Polsce Kościół katolicki. Instytucje kościelne wprowadziły księgi metrykalne. Kiedy władze świeckie wprowadzały swój system rejestracji, początkowo to proboszczowie byli urzędnikami stanu cywlinego.

Dane przechowywane w Urzędzie Stanu Cywilnego należą do tych najbardziej genealoga interesujących. Informacje o urodzeniu, małżeństwie i zgonach są podstawowymi, które pozwalają budować drzewo genealogiczne.

Dokumenty w USC przechowywane są przez okres 100 lat od ich wydania. Starsze dokumenty przenoszone zostają do archiwów państwowych. Należy brać też pod uwagę, że starsze dokumenty mogą być pisane w języku niemieckim, bądź rosyjskim.

Jak uzyskać dokumenty

Aby uzyskać dokumenty w Urzędzie Stanu Cywilnego, należy napisać podanie do urzędu w miejscowości, w którym miało miejsce interesujące nas zdarzenie (urodzenie, zawarcie małżeństwa, zgon). W podaniu należy uwzględnić informacje, które pomogą w jednoznacznym określeniu tożsamości osoby.

Dwa główne rodzaje dokumentów, o których udostępnienie możesz składać podania, to odpis zupełny aktu cywilnego (np. urodzenia) oraz odpis skrócony aktu cywilnego.

Odpis skrócony zawiera imię, nazwisko, datę urodzenia, imię ojca oraz imię i nazwisko rodowe matki osoby, której akt dotyczy.

Odpis zupełny zawiera wszystkie powyższe dane wraz z notatkami oraz adnotacjami (jeśli takie zostały poczynione w czasie wydania aktu).

Odpisy przesyłane są pocztą po uiszczeniu opłat skarbowych.

Należy także wykazać swoje pokrewieństwo w stosunku do osoby, o której dane się staramy. Zgodnie z przepisami odpis aktu stanu cywilnego może otrzymać osoba zainteresowana lub jej najbliższa rodzina (dzieci, rodzice, współmałżonek, rodzeństwo). Jeśli natomiast chcemy uzyskać informacje np. o dziadku, to musimy zawrzeć w podaniu cel wykorzystania danych zawartych w akcie (w naszym wypadku: badania genealogiczne).

Zasada jest jedna: im bardziej szczegółowo udokumentujemy swoją prośbę - im łatwiej będzie urzędnikowi znaleźć dane o które prosimy, tym większa szansa, że odniesiemy sukces.

komentarze (0) | dodaj komentarz

Genealogia może kojarzyć się z wymagającą nauką i prowadzeniem poważnych badań historycznych. Prawdą jest, że poszukiwania historyczne sięgające stu (i więcej) lat wstecz wymagają wiedzy i doświadczenia, jednocześnie jednak nie musisz być ekspertem w tej dziedzinie, aby poznać historię swojej rodziny do kilku pokoleń wstecz.

Cała zabawa polega na: (1) zbieraniu informacji, (2) uporządkowaniu i interpretowaniu tych informacji; (3) zapisywaniu informacji.

Jak będziecie mogli się przekonać, serwis Bliscy.pl okaże się pomocnym w każdym z tych kroków.

1. Typy informacji - czego poszukujesz

Czego szukasz? Przede wszystkim nazwisk, miejsc, dat, zawodów i ważnych wydarzeń. Podstawowe kategorie wydarzeń to: urodziny, ślub i zgon. Oczywiście nie musisz ograniczać się do tych danych. Prawdziwą wartością zajmowania się genealogią jest obcowanie z żywą historią - czasem dramatyczną, czasem spokojną i zwykłą, ale w swych detalach - niezmiernie interesującą.

Warto więc poszukiwać materiałów, które ubogacą twoją opowieść o rodzinie: zdjęć, dokumentów (metryk, świadectw, zaświadczeń, pamiętników, listów), pamiątek rodzinnych. Dokumenty i zdjęcia możesz zeskanować i umieścić w swoim drzewie.

Owocem wędrówek po rodzinnej historii będzie baza danych zawierająca zdjęcia, opowieści i najważniejsze informacje o twoich bliskich. Ciekawe historie nie zostaną zapomniane, a twoje dzieci i wnuki będą miały wspaniałe źródło wiedzy o swoich przodkach.

2. Skąd brać informacje (typy informacji)

Zacznij od siebie - zapisz wszystko, co już wiesz. Najlepszym punktem wyjścia będzie stworzenie drzewa uzupełnienie go informacjami, które już posiadasz.

W drugiej kolejności zwróć się do poszczególnych członków swojej rodziny (z oczywistych przyczyn, najcenniejsze informacje posiadają najstarsi członkowie rodu).

Na historyczne łowy uzbrój się w aparat fotograficzny i coś do notowania (laptop lub tradycyjny notatnik). Dobrze też pomyśleć o zeskanowaniu rodzinnych albumów w celu ich zarchiwizowania.

Zaawansowany genealog będzie też poszukiwał informacji w internecie i urzędach. Będzie też kontaktował się z innymi genealogami na całym świecie i podróżował do miejsc, w których mieszkali jego przodkowie, zwiedzać nekropolie, zasięgnąć języka miejscowej ludności, lub zajrzeć do archiwów parafialnych.

3. Rozwijaj wiedzę o genealogii

W miarę jak twoje badania będą prowadzić ciebie dalej wgłąb historii, zechcesz poszerzać swoją wiedzę z zakresu genealogii.

Żeby być genalogiem z prawdziwego zdarzenia, powinieneś znać reguły prowadzenia badań i standardy zapisywania danych.

Musisz poznać zasady interpretowania danych, często niepełnych, pochodzących z różnych okresów historycznych i różnych regionów. Trzeba zainteresować się historią, brać pod uwagę zmiany granic administracyjnych na przestrzeni wieków i orientować się w sposobach zapisywania różnego rodzaju informacji (symbole i oznaczenia urodzin, śmierci, miejscowości itd...).

Warto zostać członkiem jednego z towarzystw genealogicznych  i nawiązać kontakty z innymi genealogami. Pomocne okaże się też korzystanie z poradników, z których wiele dostępnych jest w internecie. Zalicza się do nich nasze opracowanie, do którego lektury gorąco zachęcamy.

4. Narzędzia genealoga

Tradycyjna metoda zapisywania danych zakłada korzystania z papierowych arkuszy i notatek. W miarę, jak ilość zgromadzonych przez ciebie danych będzie rosła, objętość twoich archiwów będzie się zwiększać, a orientacja w morzu informacji będzie coraz trudniejsza.

Dlatego zachęcamy do korzystania z elektronicznego sposobu gromadzenia informacji. Jednym z nich jest korzystanie z serwisu Bliscy.pl. W przeciwieństwie do archiwów papierowych, wszelkie dane zgromadzone są tu w jednym miejscu - łatwiej utrzymać w nich porządek, łatwiej jest wyszukiwać dodatkowe informacje i wprowadzać ewentualne zmiany. Dodatkową zaletą wykorzystania Bliskich jest fakt, że w dowolnej chwili możesz udostępniać wyniki swoich poszukiwań rodzinie.

5. Dziel się swoimi odkryciami z rodziną

Jedną z zalet uprawiania genealogii jest możliwość dzielenia jej owoców z rodziną. Genealogia daje wiele okazji do spotkań, a zgłębianie rodzinnej historii dostarczy wam wszystkim wiele zabawy. Nie bądź zdziwiony, jeśli okaże się, że członkowie Twojej rodziny sami zaczną prowadzić swoje poszukiwania - możecie połączyć siły

komentarze (0) | dodaj komentarz

Jeśli założyliście konto w Bliscy.pl, to znak, że obudziło się w Was zainteresowanie rodzinną historią.  Nie jesteście zresztą osamotnieni - uprawianie genealogii staje się w Polsce coraz popularniejsze. W niektórych krajach (np. USA) genealogia jest jednym z najpopularniejszch sposobów spędzania wolnego czasu.

Załóż drzewo genealogiczne na serwisie bliscy.pl >>

Powodów zajmowania się genealogią jest wiele, oto niektóre z nich.

Ciekawość

To pierwszy stopień, do odkrywania swojej przeszłości. Wiele osób jest ciekawych tego, skąd pochodzą, co robili ich przodkowie. Może to być szczególnie ważne dla tych osób, które nie znały swoich rodziców. Rodzina i nasze pochodzenie może też (w pewnym stopniu) definiować naszą tożsamość - to, kim jesteśmy i do czego w życiu dążymy.

Układanka

Tworzenie drzewa rodziny, odtwarzanie - listek po listku - historii rodzinnej jest jak rozwiązywanie interesującej łamigłówki. Poza zwykłym zdobywaniem danych i wymyślaniem sposobów dotarcia do interesujących źródeł, konieczne jest jeszcze właściwe interpretowanie zebranych materiałów. Wymaga to wiedzy historycznej, sprytu, wyrabiania umiejętności perswazji (nie wszystkie osoby, będą chciały otwarcie rozmawiać o rodzinnej historii). W zamian, genealogia dostarcza satysfakcji, dreszczyku emocji i obcowania z żywą historią.

Edukacja najmłodszych

Uprawianie genealogii jest świetnym sposobem przekazywania dzieciom wiedzy o ich rodzinie i historii. Dodatkowo opowieści rodzinne - o tym, co robił dziadek w czasie wojny, lub o wuju, który „za chlebem" wyjechał do pracy w Ameryce mogą zaszczepić dzieciom bakcyla historii. Dla niektórych osób ważne jest też, że - będąc rodzinnymi historykami - zostawiają po sobie ślad, że przyszłe pokolenia będą o nich pamiętać.

Przeżycia emocjonalne

Poszukiwaniom genealogicznym niejednokrotnie towarzyszą głębokie przeżycia emocjonalne. Są to chwile, gdy docierasz do miejsc ważnych dla historii twojej rodziny, a o których do tej pory słyszałeś tylko z opowieści. Może to być kościółek, w którym ochrzczono twojego pra-pradziadka, lub pole bitwy, na którym walczył twój pradziadek.

Sposób spędzania wolnego czasu, nowe przyjaźnie, współpraca

Genealogia jest hobby, które sprawi, że częściej będziesz spotykał się z ludźmi (nie tylko ze swoją najbliższą rodziną); daje okazję do częstszych rozmów i wspólnego spędzania wolnego czasu.

Na pewnym etapie swoich poszukiwań zechcesz nawiązać kontakty z innymi genealogami, zechcesz zostać członkiem towarzystw genealogicznych - ludzi pomagających sobie nawzajem w rozwiązywaniu tej fascynującej układanki, jaką jest rodzinna historia.

komentarze (0) | dodaj komentarz

Badanie dziejów rodziny

Genealogia to inaczej badanie historii rodzinnej: pochodzenia rodzin, ich losów na przestrzeni wieków oraz pokrewieństwa i powinowactwa zachodzącego między nimi. Sam wyraz „genealogia" (gr. genea - „ród" i logos - „wiedza") przełożyć można jako „wiedzę o rodzinie".  Wyniki poszukiwań przedstawiane są najczęściej w formie drzewa genealogicznego.

Dla osób, które rozpoczęły przygodę z genealogią, poszukiwania te są jak rozwiązywanie skomplikowanej układanki - tym ciekawszej, że na każdym kroku mamy do czynienia ze śladami własnego pochodzenia, rodzinnymi zagadkami i żywą historią.

Obcowanie z żywą historią

Najbardziej fascynującą cechą genealogii jest - dla wielu osób - możliwość obcowania z żywą, namacalną historią. Odkrywanie losów własnych przodków jest jak fascynująca podróż w przeszłość - angażująca emocjonalnie i zadziwiająca wciąż na nowo. Życie codzienne, naszych przodków, ich walka z przeciwnościami losu, ich radości, mogą być dla nas przyczynkiem do zastanowienia się nad sobą. A przecież - jak mawiali starożytni Rzymianie - historia jest wielką nauczycielką życia.

Genealogia kiedyś

Genealogia powstała jako nauka o rodach i pochodzeniu. W czasach, gdzie pochodzenie decydowało o majątku, prawach i pozycji społecznej, badania genealogiczne były oczkiem w głowie rządzących. Dla przykładu, ród Aleksandra Wielkiego wywodził swoje pochodzenie od samego Herkulesa.

Rody królewskie w Europie posługiwały się genealogią przy wnoszeniu pretensji do tronów innych państw. Każda zmiana na tronie, a także władztwo na danym terenie musiało być w jakiś sposób uzasadnione - najeźdźca zwykle stwierdzał swoje pokrewieństwo z „prawowitymi władcami" danego terenu i rzadko zdarzało się, aby ktoś najeżdżając inne państwo robił to bez dobrze brzmiącego powodu. Jeszcze większa rola pochodzenia dawała znać o sobie w czasach bezkrólewia (gdy np. zmarły panujący nie posiadał bezpośredniego potomka), lub bardziej lokalnych sporach szlacheckich - wówczas stopień pokrewieństwa i możliwość jego udowodnienia były kluczowymi czynnikami decydującymi.

Mamy więc dwa motywy: splendor i władzę.

Genealogia dziś

Dziś motywację stanowi ciekawość rozpalana w miarę odkrywania rodzinnej historii. Dla wielu przyjemne jest samo prowadzenie badań - genealogia to hobby dające pretekst do spotkań z rodziną, podróżowania, kontaktowania się z badaczami na całym świecie.

komentarze (5) | dodaj komentarz